ONLINE RUS�A DERSLER�,BEDAVA RUS�A KURSLARI,RUS�A RADYO D�NLLEY�N

Rus �nl�ler

IV. �VAN (1530-1584)

1530 y�l�nda Moskova’da do�du. Annesi Yelena’n�n Türk kökenli oldu�u söylenir. Üç ya��ndayken babas� öldü. 1547 y�l�nda taç giydi. O döneme kadar Moskova Prensi olarak an�lan Rus imparatoru Çar olarak ilan edildi.Ayn� zamanda “Korkunç �van” olarak da bilinir �van Vasilyeviç böylece ilk Rus çar� oldu. IV. �van döneminde merkezi iktidar ve askeri kuvvetler güçlendi, ayr�l�kç� e�ilimler bast�r�ld�. 1553 y�l�ndan itibaren �ngiltere ile ticari ili�kiler ba�lad�. Onun döneminde Moskova’da ilk matbaa kuruldu,1581 y�l�nda Sibirya’n�n Rusya ile birle�mesi süreci ba�lad�. Korkunç �van küçük ya�tan itibaren kendisini hep bir tanr� gibi gördü.Sonsuza kadar Rusyay� yönetece�ine inan�yordu.�ç politikas�na, kitlesel sürgünler, idamlar ve köylülerin kölele�tirmesi e�lik ediyordu. 20 y�l süren bu rejim boyunca birçok olay kanl� yöntemlerle örtbas edildi. Yönetim döneminin sonunda, Rusya’da iç çat��malar hiç dinmedi�i için ülke, d�� politikas�nda da sürekli ma�lubiyete u�rad�. 1582’de kendi öz o�lunu öldürdü. IV. �van, 1584’te öldü.

I. PETRO (1672-1725)
Rus tarihinin en etkili çarlar�ndan biri. (Baz� Türk tarihçilerinin deyi�iyle, “Deli Petro”.) Rusya’n�n ilk imparatoru. Rusya’y� bat�l�la�t�ran I. Pyotr, Çar Aleksey’in küçük o�ludur. 10 ya��nda iken Çar oldu. Fakat üvey ablas� Sofya’n�n çevirdi�i dalavereler sonunda, taht üvey karde�i Aptal �van’�n eline geçti. Bunun üzerine kendini e�lenceye veren Pyotr, sokaklardan toplad�� gençlerle sava� oyunlar� oynad�. Daha sonra bunlardan meydana getirdi�i bir kuvvetle saraya sald�rd�. Ablas�n� ve �van’� hapsettirdi, yönetimi tek ba��na ele ald� (1689). Rusya’y� Avrupal� kuvvetler aras�na sokmak için bir tak�m �slahat ve devrimler yapmaya karar verdi ve Avrupa’ya gitti. Rusya’ya döndükten sonra �slahat hareketlerini h�zland�rd�. Devlet yönetim ayg�tlar�n�, senatoyu, denetim ve siyaset organlar�n� ve valilikleri olu�turdu, Petersburg’u kurarak ba�kent yapt�. Orduyu Avrupal�la�t�rd�. Modern bir sava� filosu kurdu. Halktan yeni vergiler ald�. Avrupa’da olup bitenleri anlamak için ayd�n Ruslar�, görgü ve bilgilerini artt�rmak üzere Avrupa ülkelerine gönderdi. �leri uluslardan uzmanlar getirdi. Ö�renime önem verdi, teknik okullar açt�, birçok kitab� Rusçaya çevirtti. Posta sistemini düzeltti. Hastaneler yapt�rd�. Matbaalar kurdurdu, gazeteler ç�kartt�rd�. Yeni ve düzenli bir polis kuvveti meydana getirdi. Modern takvimi benimsedi. Fabrikalar ve yollar yapt�rd�, ticareti geli�tirdi. Yapt�� devrimlere kar�� gelenlere hiç ac�madan öldürttü. Bundan sonra d�� politika ile u�ra�t�. Rusya’n�n gelecekteki politikas�n�n esaslar�n� çizdi. Kendisinden sonra gelen çarlar, onun çizdi�i yoldan planlar�n� gerçekle�tirmeye çal��t�lar. Bu politikan�n temeli, “denizlere pencere açmak” idi.

II. YEKATER�NA (1729-1796)
Alman kökenli Rus Çariçesi Yekaterina Alekseyevna (II. Katerina), Rusya tarihindeki en ünlü kad�nlardand�r. 15 ya��nda Rusya’ya gitti, ertesi y�l III. Petro ile evlendi. Daha sonra Petro Çar oldu. Yekaterina’nin halas� 1762’de ölünce yerine Yekaterina Çariçe oldu. Hem güzel hem de kurnazd�. Kocas�n� sevmiyordu. III. Petro’nun dü�manlar�n� ve orduyu el alt�ndan k��k�rtt�. Bir ayaklanma sonunda onu tahttan indirip önce hapsetti, daha sonra da sevgilisi Orlov’a öldürttü. Böylece II. Yekaterina 1763 y�l�ndaRus �mparatoriçesi oldu. �mparatoriçe olduktan sonra, Rusya için çok çal��t�. �lk olarak 1768-1774 y�llar� aras�nda sava�t�� Osmanl� ordusunu yendi. 1774’de Küçük Kaynarca Bar��’yla Osmanl� topraklar�n�n bir bölümünü ele geçirdi. Polonya’n�n payla��lmas�na kat�ld�. �ran’dan toprak ald�. Rusya’n�n Sibirya’daki s�n�rlar�n� geni�letti.1787-1792 Rus-Osmanl� sava�lar�nda da Osmanl�lar’a büyük zararlar verdirdi. K�r�m’� ald�. Osmanl� �mparatorlu�u’nu ortadan kald�rmak için Avusturya �mparatoru ile birle�ti. Bugünkü Rusya’n�n temelini att��ndan dolay� Ruslar ona “Büyük” lakab�n� verdiler. Onun döneminde ula��m, ticaret ve ekonomi güçlendi. Sanat� ve bilginleri korudu.

LEN�N Vladimir �lyiç (1870-1924)
Sovyet devletinin kurucusu. Rusya’da çarl�k rejimini y�kan ve sosyalizmi kuran 1917 Ekim devriminin önderi. Lenin (gerçek ad�yla Vladimir Ulyanov), abisi Aleksandr’�n Çar III. Aleksandr’a kar�� giri�ti�i ba�ar�s�z suikastten sonra idam edildi�i 1887 y�l�nda Kazan Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne girdi. Devrimci fikirlerinden dolay� okuldan at�ld�ysa da büyük mücadeleler sonucu 1890’da geri döndü ve ertesi y�l fakülteyi birincilikle bitirdi. Bir süre Petersburg’da avukatl�k yapt�. Avrupa’da dönemin ünlü teorisyeni Plehanov’la tan��t�. Rusya’ya dönü�te tutukland�. Sibirya’ya sürüldü. 1898’de kurulmu� olan Rusya Sosyal Demokrat Partisi’nin 1903’de Londra’da yap�lan kongresinde “Bol�evikler” fraksiyonu lideri olarak yönetime geldi. 1917 Ekim devriminden sonra Lenin hükümetin ba��na geçti. Ba�lang�çta sert yöntemler kullanan Lenin, daha sonradan “Yeni Ekonomik Politika” (NEP) ile kitlelere ula�maya, özel mülkiyetten yararlanmaya çal��t�. Geride çok say�da felsefi ve siyasi eser b�rakarak 1924’te ölen Lenin’in mozolesinin korunmas� ya da kald�r�lmas� tart��malar� bugün Rusya’da hala devam ediyor.

STAL�N Josef Vissarionoviç (1879-1953)
Lenin öldükten sonra ülkenin yönetimini ele alarak yakla��k 30 y�l süren bir diktatörlük kurdu. Gürcü as�ll� olan Josef Cuga�vili (takma ad� ile Stalin), papazl�k ö�renimi yaparken okuldan kovulmu�tu. Çarl�k rejimini y�kmak isteyen fikirleri yüzünden 1912’de Sibirya’ya sürüldü. 1917 Ekim devriminden sonra Stalin ilk olarak Az�nl�k ��leri Komiserli�i’ne getirildi. 1922’de Komünist Partisi’nde organizasyon i�lerinden sorumlu olarak Genel Sekreterlik görevine atand�. 1924’te Lenin’in ölümü üzerine partinin lideri oldu. Bütün önde gelen Bol�evik liderleri ad�m ad�m tasfiye etti. Milyonlarca insan� hapishanelerde ve sürgün kamplardar�nda öldürttü. �kinci Dünya sava��ndan önce Almanya ile anla�ma yapt�ysa da sald�r�n�n önüne geçemedi. Sava��n 1945’te zaferle bitmesi Stalin’in iktidar�n� güçlendirdi. Bu arada sava� sonras�nda Türkiye’den Kars ve Ardahan’�n yan�s�ra �stanbul ve Çanakkale Bo�azlar�’nda Sovyet üsleri kurulmas�n� talep etti. 1953’te ölmesinin ard�ndan birkaç y�l içinde toplumdaki korku ortam� yava� yava� ortadan kayboldu.

HRU�ÇEV Nikita Sergeyeviç (1894-1971)
1953 y�l�nda Stalin’in ölümünden sonra Komünist Partisi’nin ve devletin ba��na geçti. Stalin’in putla�t�r�lmas�na kar�� ç�kt�, hapishanelerdeki ve kamplardaki siyasi mahkumlar� aklay�p serbest b�rakt�. D�� politikas�nda ve uluslararas� temaslar�nda kendine özgü tutumlar�yla So�uk Sava�’�n ba�lang�c�nda gerginli�i artt�rd�. Y�llarca Moskova parti örgütünün liderli�ini ve Ukrayna komünistlerinin yöneticili�ini yapm��t�. 1944-1947 y�llar� aras�nda Ukrayna SSC Ba�bakan�yd�. 1953’te SBKP Merkez Komitesi Birinci Sekreterli�i’ne, 1958 y�l�nda da SSCB Bakanlar Kurulu’nun Ba�kanl��’na geldi. M�s�r üretimine a��rl�k veren tar�m politikas�, ülkenin tar�m dengesinin bozulmas�na yol açt�. Stalin döneminde, en ba�ta parti yöneticileri, sanatç�lar, bilim adamlar� ve toplumun di�er önde gelen üyeleri konut sahibi olurlarken, Hru�çev döneminde yap�lan apartmanlar ucuz ve küçük de olsa, birçok sade vatanda�� daire sahibi yapm��t�r. 14 Ekim 1964 y�l�nda, Brejnev önderli�inde gerçekle�tirilen sessiz bir darbeyle KP Merkez Komitesi Hru�çev’i “zorunlu emeklili�e” ay�rd�.

BREJNEV Leonid �liç (1906-1982)
1964’ten itibaren 18 y�l boyunca Sovyet devletinin ba��ndayd�. 25 ya��nda Komünist Partisi’ne üye oldu. K�z�l Ordu’da y�llarca görev yapt�. �ktidarda oldu�u dönemde kendi kendine verdi�i çok say�da madalya ve ünvandan biri de SSCB Mare�alli�i idi. Onun ba�ta oldu�u dönemin en önemli kavram� istikrar idi. Radikal ve keskin de�i�ikliklerden kaç�nd�. Daha sonradan Brejnev y�llar� “durgunluk dönemi” olarak nitelendi. Son y�llar�nda sa�l��n�n bozulmas�na kar��n görevi b�rakmamak için direndi. 70’li y�llar�n sonundan Gorbaçov’un ba�a geldi�i 1985’e kadar Kremlin’in “ya�l� ve hasta” oldu�u söylentisi onun, Andropov’un ve Çernenko’nun sa�l�k durumuyla ili�kilidir.

Kaynak ve devam� : rusya.ru

Webmaster Kaynaklar�

WEBMASTER KAYNAKLARI

*YEN� BA�LAYANLAR �Ç�N HTML DERSLER� VE HTML KODLARI

*S�TEN�Z�N GELECEK ALEXA DE�ER�N� Ö�RENEB�L�RS�N�Z

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus Dili ve Tarihi

Rus dili,Hint-Avrupa dil ailesinin Slav grubundand�r. Hint-Avrupa ailesinde Alman, Balt�k (�imdiki Litvanya ve Letonya) dil gruplarla birlikteydi. Önce Alman, sonra Balt�k dilleri bu birlikten ç�km��, Slav dil birli�inin da��lmas� ve M.S. 5. yüzy�l�na dair. Ama �imdi bile biz bu dil birli�inin etkisi hissetmekteyiz. Mesela, halen bütün Slavlar (belki Polonyal�lar hariç) birbiriyle anla�abilir. Co�rafyaya göre Slav kavimlerin 3 kolu vard�: do�u, bat� ve güney. Do�u Slavlar� Eski Rus devletinin s�n�rlar�nda eski Rus dilini olu�turdu. Mo�ol-Tatar i�gali ve kom�u devletlerin sald�r�lar�n�n sonucunda Eski Rus devletinin topraklar� üçe bölündü. �imdiki Belarus atalar� ,Litvanya’n�n, Ukrain atalar� ,Polonya’n�n etkisi alt�nda kalm��t�. Eski Rus dili iki defa güney Slav etkisini ya�am��t�r. Birinci, Rusya’n�n H�ristiyanl�k kabul etmesi dönemindeydi (M.S. 988 y�l� ve sonras�). O zaman Rusya’ya Bizans’tan, Bulgaristan’dan H�ristiyanl�kla beraber H�ristiyan kitaplar� ve Kiril alfabesi gelmi�ti. Kiril ve Mefodiy, Bulgaristan, Moravya, Pannonya (�imdiki Macaristan) Slav halk�na H�ristiyanl�k getiren, ilk Slav alfabesini yaratan ve kutsal kitaplar� Slav diline çeviren Selanik’ten iki karde� rahip. Kiril’in yazd�� ve Rusya’ya getirdi�i kitaplar, eski Rusçadan biraz farkl� olan eski Slav dilindeydi. Kilise halk dili de�il, bu kitap dilini uygulamaya ald�; böylelikle kilise Slavca olu�tu. �imdi bile Rus Ortodokslu�unda bütün dualar, ilahiler, ayinler bu dildedir.

�lk kiril alfabesinin esasta Yunan alfabesi vard�, o yüzden Rus diline laz�m olmayan baz� karakterler vard�, mesela, iki�er çe�it “Z”,”F”,”�” harfleri, “Psi” ve “Ksi” harfleri vard�. “Z”,”F” ve “�” iki çe�it oldu�u say� sistemiyle ilgili. Eski Slavlarda ve Bizans’ta �imdiki Arap sistemi denilen (yani 1, 2, 3, 4…) bir say� sistemi yoktu, say� özel bir i�aret alt�nda bir harf olarak yaz�l�yordu. Harf sistemi say� sistemiyle beraber ald��nda ek harfleri almaya mecbur kald�lar. Mesela, “Zelo” harfi (“S”) 6, “Zemlya” harfini(“З”) 7 yazmak için kullan�l�yordu, telaffuzu ayn� idi (“Z”). “Psi” ve “Ksi” harflere gelince bunlar sadece Yunancadan al�nm�� sözcüklerde yaz�lmaktayd�, bir Rusça sözcükte “P” ve “S” ya da “K” ve “S” harflerin pe� pe�e olmas� imkans�z. Örnek için birkaç yunan ismi: AleKSandr, AleKSey, Psiheya, Psalt�r (Davut Kitab�). Sonra bu son iki harf iptal oldu, di�erler ise çar Deli Petro’nun imla reformunda düzeltildi. Ama biraz geri dönerek kilise Slavcan�n etkilerinden birkaç örnek verelim. Özgün eski Rusçada “aç�k hece” kanunu vard�. Bu demektir ki her ünsüzden sonra mecbur olarak bir ünlü geliyor. Hece her zaman aç�kt�r. Örnek: sabaka (köpek). Eski Rusçada çok k�sa telaffuz edilen “E” (“ь”) ve “O” (“ъ”) harfleri vard� (Bulgarcada onlar hala var). Hecenin aç�kl��n� onlar sa�l�yordu. Bunlar sözcü�ün sonuna gelip yumu�atma ya da sertlik i�areti olarak okunuyordu. Örnek: къмънь (“komon’”,at) городъ (“gorod”, �ehir). Hece kapand�ktan sonra “ъ” ve “ь” (bazen di�er hecelerle beraber) sözcü�ün ortas�ndan dü�tü, ancak sonunda yumu�atma ve sertlik i�aretleri olarak kald� (ünsüzle biten sözcü�ün sonunda sertlik i�areti yazma kural� sadece Ekim Devriminden sonra kald�r�ld�). Örnek: къмънь yerine конь oldu. Genel olarak güney �slav dillerinin, Rus dilindeki “ORO”, “OLO” v.b. heceler “RA” ve “LE” gibi biçimlerde telaffuz kendilerine özgündü. Kilise Slavcada böyle k�saltmalar sürekli, ama halk a�z� dili uzun hecelili�ini koruyabildi, çok az “k�salm��” sözcük dile girebilmi�. Örnek: gorod – �ehir, grad – �ehir (kentlerin adland�rmas�nda: Leningrad – Lenin’in �ehri, Volgograd – Volga kenar�nda �ehir), golova – ba�, kafa, glava – ba�kan.

Bundan ba�ka “E” ve “O” ile ba�layan sözcüklerden güney Slav etkisini gösterebiliriz: “O” ile ba�lang�ç Rusça için, “E” ile ba�lang�ç Bulgarca için tipik. Mesela, adin (bir) ve edinstvo (birlik), ozero ve ezero (göl)(ikinci telaffuz �imdi yok).�kinci güney Slav etkisi Türklerin �stanbul'u fethetmesi sonraki bir döneme rastlar. O zaman H�ristiyan rahiplerin, yazarlar�n, okumu� insanlar�n ço�u Yunanistan, S�rbistan ve Bulgaristan’dan Rus devletine kaçm��, kendileriyle beraber kitaplar�n� da götürmü�. Direkt Patrikhaneden geldi�i için otoritesi çok büyüktü, tabi ki dili ve kültürü güçlü bir iz b�rakt�.Bu iki güney Slav etkisi sayesinde rus dilinde bir yumu�ama süreci geçti. Sözcü�ün kökündeki “K” ve “G” ünsüzleri çekimlenmede “Ç”, “TS”, “Z”, “J” harflerine dönü�tü. Mesela, ruKa (el) – v ruTSe (elde). Bugünkü Rusçada bunun hafif bir kal�nt�s� var: drug (dost) – druzya (dostlar) – drujba (dostluk), sneg (kar) – snejn�y (karl�). Eski Rus alfabesinin ilginç bir yan� vard�. Harflerinin adlar�n� pe�pe�e okudu�unda anlaml� bir metin ç�k�yor. Mesela, ilk üç harf: A (Az), B (Buki), V (Vedi) – “ben harfleri biliyorum” anlam�n� veriyor, sonraki üç harf: G (Glagol), D (Dobro), E (Est’) – “söz iyidir” olarak çevirebiliyoruz. Eski Rus dilinin fonetik yap�s�na gelince birazc�k fark� vard�. “Ё”(YO) harfi hiç yoktu, “J” ve “�” harfleri kesinlikle yumu�akt� (�imdi bunlar kesinlikle sert). Gramer yap�s� ama çok farkl�yd�, özellikle fiil �ekilleri. Yava� yava� de�i�e de�i�e Rus dili �imdiki görünü�ünü ald�. I.Petro döneminin Rusças� (1690-1725 y�llar�) art�k bugünkü Rusçaya çok benziyor. Çar�n yapt�� font reformunun içerisinde baz� harfler alfabeden ç�kar�ld�, kalan ve laz�m olmayan “E” harfinin çe�idi Devrimden sonra kullan�lmaktan ç�kt�. Modern Rus dilini dünyaca ünlü �air ve edebiyatç� Aleksandr Pu�kin yaratt�. 19. yüzy�l�n�n ba�lar�nda ya�ad�. Onun Rusças�,tam �imdiki Rusça. Ve Rus edebiyat�n�n “Alt�n Ça��n�” o ba�latm��t�r.

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�a Dersler-10

S�fatlar�: Orta cins ve eril’in “ГО” bitimi “va” olarak okunur. Mesela: высокого – v�so’kava, синего – si’niva, нового – no’vava. “-ОЙ” ile erilde bitenler(örnek – голубо’й, большо’й) hariç bütün bu bitimleri vurgusuz. Çekimlenmede vurgu de�i�mez.

�yelik zamirlerinin genetif hali

�yelik zamirleri genetif halinde olan isim ile ba�l� iken kendisi genetif haline geçer. Bitimleri s�fatlar�nki ile ayn� tip. Okunu� özellikleri de ayn�:

Sonunda “ГО” vurgu alt�nda “vo” olarak, vurgusuz “va” olarak okunur, mesela, моего – maivo’, твоего – tvaivo’, нашего – na’�iva, вашего – va’�iva.

“У МЕНЯ ЕСТЬ…/У МЕНЯ НЕТ…” (benim bir �eyim var/yok) yap�s�

“ЕСТЬ” rusçada “var” demektir. Ayn� zamanda bu “БЫТЬ”(olmak, varolmak) fiilin �imdiki zaman�. (�kinci anlam� – “yemek” fiilin mastar�.) “НЕТ” hay�r ya da yok demektir. “Yok” anlam�nda halk bazen “НЕ’ТУ” �eklini kullan�r (akademik dilinde olmaz). “У МЕНЯ” bende, üstümde, benim demektir. “МЕНЯ” - “Я” zamirinden genetif hali. “У” bir öntak�, yan�nda, üstünde anlam� ta��r.

Rusçada “benim bir �eyim var” (ya da yok) söylemek için bu yap� kullan�l�r:

“У” + sahibin ad� + ЕСТЬ + e�yan�n/ki�inin ad�

(genetif halinde) (yal�n halinde)

“У” + sahibin ad� + НЕТ + e�yan�n/ki�inin ad�

(genetif halinde) (genetif halinde)

Örnekler:

У меня есть кошка. – Benim kedim var.

У меня есть сын. – O�lum var.

У нас есть дом. – Evimiz var.

У Кати есть сестра. – Katya’n�n k�z karde�i var.

У меня здесь нет тетради. – Burada defterim yok.

У Ахмеда нет детей. – Ahmet’in çocuklar� yok.

У вас есть книга? Нет, у меня нет книги. - Kitab�n�z var m�? Hay�r, kitab�m yok.

У меня дома есть стол. – Evde masam var.

У меня на работе нет компьютера. – �� yerimde bilgisayar(�m) yok.

Adlara s�fat ya da zamir gelebilir, ve ad genetif halinde ise onlar da genetif halinde oluyor.

Моя сестра – у моей сестры

Красивая девушка – у красивой девушки

У моей сестры есть муж. – Benim k�z karde�imin kocas� var.

У Кати нет красного пальто. – Katya’n�n k�rm�z� paltosu yok.

У моего брата нет черной кошки дома. – Karde�imin evimde siyah kedi(si) yok.

Ayn� yap�, burda ya da orda bir �eyin olup olmad��n� söylemek için kullan�l�r.

Здесь есть магазин. – Burda bir ma�aza var.

Там нет магазина. – Orda ma�aza yok.

Ахмеда здесь нет. - Ahmet burada yok.(ya da sadece “Ахмеда нет” – Ahmet yok, burada isim kesinlikle genetif halinde kal�yor.)

“Fatma’n�n karde�i” yap�s�

Türkçede belirtili ad tamlamas�n� kuran sözcüklerin ikisi de bir ek al�yor. Rusçada ancak onlardan biri de�i�ir (tamlay�c� olan), di�eri (tamlanan) ço�ul bitimi almaktan ba�ka hiç bir türlü de�i�mez. Tanlay�c� genetif halinde olur, yan�nda bir öntak� yok. Cümlede önce tamlanan, sonra tamlay�c� gelir (türkçenin tersine).

Örnekler:

Брат Фатьмы – Fatma’n�n karde�iДруг Ахмеда – Ahmet’in arkada��.Tamlanan�n önüne bir zamir ya da bir s�fat gelebilir. O zaman bu zamir veya s�fat genetif halinde olur. Mesela:Мой брат – моего брата (karde�imin)Твоя сестра – твоей сестры (k�z karde�inin)Брат моей мамы – annemin karde�iМуж моей сестры – k�z karde�imin kocas�Сын моего друга – arkada��m�n o�luАхмед – учитель наших детей. – Ahmet çocuklar�m�z�n ö�retmenidir.Чайан – муж моей подруги. – Çayan k�z arkada��m�n kocas�.Это жена моего брата. – Bu karde�imin kar�s�.

�yelik tak�m� ile ba�lar� ayn� tip olan cümleler

Bu gibi cümlelerde iyelik tak�m� ile ayn� ba�lar tipi var. “Ö�retmen” yerinde bulunan kelime de�i�mez, “tarih” ise genetif halinde olur.

Örnekler:

История - tarihУчитель истории – tarih ö�retmeni (okulda)Математика - matematikПреподаватель математики – matematik ö�retmeniРусский (турецкий) язык – rus (türk) diliУчительница русского (турецкого) языка – rus (türk) dili ö�retmeniBa�lar� ayn� tip olan cümlecikler:Студент университета – üniversite ö�rencisiВодитель автобуса – otobüs �oförüПреподаватель университета – üniversite ö�retmeniФакультет университета – üniversitenin fakültesiСтудент нашего университета üniversitemizin ö�rencisiНаш преподаватель истории – bizim tarih ö�retmeni

“МЕНЯ ЗОВУТ” yap�s�

Bu yap�, tan��rken ad� söylemek için laz�m. Rusçada “benim ad�m...” yani “моё имя...” gibi bir yap� hemen hemen kullan�lm�yor, onun yerine “меня зовут...” yani “bana...(olarak) sesleniyorlar” yap�s� var. Burada “меня” sözcü�ü belirtme halinde 1.�ah�s ki�i zamiri (“я”)(ki�i zamirleri için belirtme ve genetif hali �ekilleri ayn�). “Зовут” – “seslenmek” fiilinin �imdiki zaman� 3.�ah�s ço�ul. Türkçeye bu yap� “benim ad�m” olarak çevrilebilir.Как тебя зовут? Ad�n ne?Меня зовут Айше. Benim ad�m Ay�e.Его зовут Мурат. Onun (erke�in) ad� Murat.Её зовут Катя. Onun (k�z�n) ad� Katya.Как его зовут? – Мурат. Onun ad� nedir? – Murat.

Kibarl�k sözcükleri

СПАСИБО (spasi’ba) – te�ekkürler, te�ekkür ederim (�ah�ss�z).МОЖНО (mo’jna) – olur, olur mu, mümkün mü, (yapa)bilir miyimПОЖАЛУЙСТА (paja’lusta). Duruma göre birkaç anlam� var. “Lütfen” – bir �ey isterken, rica ederken. Mesela:(restoranda) Кофе, пожалуйста. – Kahve, lütfen.“��te”/“buyurun” – dükkanda, kahvede filan görevli size istedi�inizi verirken “пожалуйста” der.

Örnekler: Пожалуйста, ваш кофе. ��te kahveniz.Kibar bir insan, bir hareketinize izin verirken “пожалуйста” der. Örnek: Можно пройти? – Пожалуйста! Geçebilir miyim? – Geçebilirsiniz.ИЗВИНИТЕ(izvini’te), ПРОСТИТЕ(prasti’te) – affedersiniz, özür diliyorum. Sözcüklerin ikisi de emir kipi 2 sah�s ço�ul �eklinde fiiller, yani “siz” için kullan�l�r. “Affedersin” söylemek için sonuncu “ТЕ” atmak gerekiyor: ИЗВИНИ, ПРОСТИ. Türkçedeki “özür diliyorum” tam kar��l�� “ПРОШУ ПРОЩЕНИЯ” (pra�u’ pra�’e’niya)(1. �ah�s tekil �eklinde fiil).

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�a Dersler-9

S�fat,S�fatlar ve zamirler uyumu kural�

Rusçada “s�fat + isim” yap�s�nda s�fat her zaman isimden öncedir. S�fat�n ve ismin bir birine ba�l� oldu�unu göstermek için onlar� ayn� cinsiyet, hal ve say� kullan�yorlar (uyum kural�). S�fat�n yal�n halinde say� ve cins olarak 4 �ekli var: eril tekil, di�il tekil, nötr cins tekil ve ço�ul. Sözlüklerde s�fat�n eril biçimi verilir. Eril �eklinin görebilece�iniz bitimleri:

“-ОЙ” БОЛЬШОЙ - büyük,

“–ЫЙ” НОВЫЙ - yeni,

“–ИЙ” ХОРОШИЙ – iyi.

Eril s�fat direkt eril olan isme eklenebilir:

БОЛЬШОЙ(eril) + ДОМ(eril) = БОЛЬШОЙ ДОМ (büyük ev);

ХОРОШИЙ ЧЕЛОВЕК – iyi insan.

Di�il biçimi olu�turmak için eril bitimini “-АЯ” bitimine de�i�tirmek laz�m.

НОВЫЙ – НОВАЯ (yeni) �stisna: “-НИЙ” ile biten s�fatlarda “-ИЙ” bitimini “-ЯЯ” bitimi ile de�i�tirmek laz�m.

СИНИЙ – СИНЯЯ (mavi)ПОСЛЕДНИЙ – ПОСЛЕДНЯЯ (son) Di�il s�fat di�il isimle beraber kullan�l�r.

НОВАЯ УЧИТЕЛЬНИЦА – yeni ö�retmen(kad�n)

СИНЯЯ МАШИНА – mavi araba

Orta cins s�fat: “-ОЕ”, “–ЕЕ”, “–ЬЕ” ile sona erer.Ço�ul s�fat: “-ИЕ”, “-ЫЕ” ile sona erer.

S�fat bitimlerinin eril, di�il, orta cins ve ço�ul biçimlerinde birbirine uyumu

*)“Ш”den sonra “Ы” telaffuz edilir, ama yaz�lmaz, “И” yaz�l�r.

**)hayvan, ku� filan isimlerinden türenmi� sahipleme s�fatlar� için.

Örnekler: Красивый – güzel(eril için), красивая – güzel(di�il için), красивое – güzel(orta cins için), красивые – güzel(ço�ul için).

Старый кот – eski(ya�l�) kedi

Старая тетрадь – eski defter

Старое пальто – eski palto

Старые люди – ya�l� adamlar

S�fat cümlede fiilin yerine geliyorsa gene özneye cinsiyet ve say� olarak uymak zorundad�r.

Она красивая. O (kad�n) güzeldir.

Он красивый. O (erkek) güzeldir.

Oно новое. O (orta cins bir e�ya, mesela, palto) yenidir.

Моя жена красивая. Benim kar�m güzeldir.

Ты хороший. Sen iyisin (erke�e).

Ты хорошая. Sen iyisin (kad�na).

Вы хорошие дети. Siz iyi çocuklars�n�z (ço�ul)

Вы красивая. Siz güzelsiniz (sayg� ile tek kad�na, o yüzden tekil).

Вы хороший врач. Siz iyi bir doktorsunuz (kad�na da erke�e de olabilir, çünkü “врач” hem eril hem di�il olabilir).

Мы умные. Biz ak�ll�y�z.

Они умные. Onlar ak�ll�d�rlar.

Моё новое пальто – benim yeni paltom.(Bu biçim cümlelerde önce zamir, sonra s�fat gelir.)

S�fat�n soru sözcü�ü “КАКОЙ” (КАКАЯ, КАКОЕ, КАКИE) – nas�l? ne? ne gibi?

Örnek:

Какой он человек? – Nas�l bir adamd�r?

Это какая улица? – Bu ne sokak?

Какая книга? Синяя книга. – Nas�l bir kitap? Mavi kitap.

Rusçada bütün renkler isimleri s�fatt�r. Örne�in: синий (цвет) – mavi (rengi).Her s�fat gibi çekim yapar.

S�fat�n önüne olumsuz edat� “НЕ” gelebilir. S�fat anlam�n� tersine de�i�tiriyor.

Bir ad önünde ço�u zaman edat ve s�fat biti�ik yaz�l�r. Ama kar�� koyma olay� varsa (mesela s�fattan sonra “A” edat� bulunur), ayr� yaz�l�r.

Некрасивая девушка - güzel olmayan k�z

Эта книга не старая, а новая. Bu kitap eski de�il, yenidir.

Я не старый. Ya�l� de�ilim (gencim gibisinden).

Adlar�n genetif (tamlayan) hali.

A�a��daki tabloda genetif halinin (tekilde) �ekillerinin olu�mas� görebilirsiniz.

Rusçada hiç çekimlenmeyen (yani halden hale de�i�meyen) sözcükler var. Mesela: пальто – palto, кофе – kahve, шоссе – �öse, – ço�unlukla dile girmi� yabanc� sözcükler. “a” ya da “я” ile bitmeyen kad�n isimleri ve yabanc� kökenli kad�n soyadlar� da çekimlenmez, mesela, Маргарет, Айше, Айгюль, Илькай gibi isimleri ve Кайя, Смит, Руденко, Павлович gibi kad�n soyadlar� her halinde de�i�mez, ama Fatma gibi isim de�i�ir.

Ki�i zamirlerinin ve s�fatlar�n genetif hali.

Ki�i zamirleri:

Я – меня

Ты – тебя

Мы – нас

Вы – вас

Она – её/неё

Он, оно – его/него

Они – их/них

Ki�i zamirinin genetif hali ve iyelik zamirleri kar��t�rmay�n (türkçede onlar ayn�); zamirin genetif hali birçok yap�larda kullan�l�r. 3.�ah�s zamirlerin, önünde bir öntak� varsa, ba��na “H” harfi geliyor, öntak� yoksa, ünlü ile ba�layan biçimleri kullan�l�yor.

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�a Dersler-8

Rusçada kelime yap�s� Rus dilbilimi kelimeyi 5 parçaya ay�r�yor. 1-)En önemli olan, sözcü�ün as�l anlam�n� ta��yan k�s�m köktür. Türkçeden farkl� olarak Rusçada baz� köklerde harf(ünlü ya da ünsüz)de�i�ebilir. Tarih bölümünde yazd��m ünsüz yumu�atmas� süreci yüzünden kökün son “К”, “Г”, “Ц”, “Ч”, “З”, “Ж” harfleri çokça bir birinin yerini alabiliyorlar türemesinde, çekinmesinde filan).

Örnek:

СНЕГ(kar) – СНЕЖНЫЙ(karl�).

2-)Kökün önüne gelen parça - önek. Rusçada belli önekler vard�r, onlar sözcüklere ek bir renk verebilir veya anlam�n� tam de�i�tirebilirler.

Örnek:

ШЁЛ – yürüyordu, ПРИ-ШЁЛ – geldi, НА-ШЁЛ – buldu; ХОРОШИЙ – iyi, НЕХОРОШИЙ – kötü, iyi olmayan. Türkçeden bir örnek: sosyal – asosyal.

3-)Kökten sonra sonek olur. Rusçada çok sonek vard�r, onlar yeni kelime türemesi ve konu�an�n konu�ulana dair davran�� göstermesi için kullan�l�r. Örnek: Mesela, РАБОТА – i�, РАБОТНИК – çal��an, i�çi, ЛЕНА – k�z ismi, ЛЕНКА – ayn� isim, ama küçümseme ekiyle, ЛЕНОЧКА – ayn� isim, ama bu �ekli �efkat, sevgi ve ilgi göstermek için kullan�l�r.

4-)Sonekten sonra bitim (ço�unlukla son 1-2 harf) var. Bitim, sözcük çekinmesinde de�i�en k�s�m. Rusçada co�ul eki yoktur, sözcü�ün ço�ul ya da tekil �ekline gelmesini bitim sa�lar. O yüzden bitim ço�ul �eklinde halden hale surekli de�i�ir. Ünsüzle bitime “s�f�r bitim” derler.

5-)Bitim hariç bütün sözcük parçalar� temeli olu�turuyor; temel – çekinmede de�i�meyen sözcük k�sm�.

Ço�ul kurallar�

Rus dilinde ço�ul kurallar� oldukça zordur. Türkçedeki –lar/-ler gibi tek ço�ul eki yoktur. Ço�ul �eklinde sözcü�ün bitimi de�i�ir. Bu de�i�ime göre bütün sözcükleri 2 gruba bölebiliriz (cinsiyete ba��ms�z olarak):

grup – “–Ы”/“-И” bitimleri al�r (eril ve di�il sözcüklerin ço�u).

grup – “-А”/“-Я” bitimleri al�r (küçük bir grup eril ve nötr cins sözcük).

GRUP-I

1)“–Ы” bitimi sert ünsüzler sonra gelir(erilde):

КОМПЬЮ’ТЕР(bilgisayar) – КОМПЬЮ’ТЕРЫ(bilgisayarlar)

ШКАФ(dolap) – ШКАФЫ’(dolaplar)

ДИВА’Н(kanepe) – ДИВА’НЫ(kanepeler)

2)di�il için “–Ы” bitimi “A” yerine gelir:

ЖЕ’НЩИНА(kad�n) – ЖЕ’НЩИНЫ(kad�nlar)

СЕСТРА’(k�z karde�)– СЁ’СТРЫ(k�z karde�ler)

МАШИ’НА(araba) – МАШИ’НЫ(arabalar)

3)“-И” bitimi, “Ь”, “Й”, “Я” bitimleri yerine gelir:

ДЕНЬ(gün) – ДНИ(günler)

НОЧЬ(gece) – НО’ЧИ(geceler)

СЛОВА’РЬ(sözlük) – СЛОВАРИ’(sözlükler)

ГОСТЬ(misafir) – ГО’СТИ(misafirler)

МУЗЕ’Й(müze) – МУЗЕ’И(müzeler)

НЕДЕ’ЛЯ(hafta) – НЕДЕ’ЛИ(haftalar)

ФАМИ’ЛИЯ(soyad�) – ФАМИ’ЛИИ(soyadlar�)

(tek istisna “УЧИ’ТЕЛЬ”(ö�retmen) sözcü�ü, ço�ulda “УЧИТЕЛЯ’” oluyor)

4)istisna olarak “Г”, “К”, “Х”, “Ж”, “Ч”, “Ш”, “Щ” harflerinden sonra “-И” gelir.

КНИ’ГА(kitap) – КНИ’ГИ(kitaplar)

ВРАГ(dü�man) – ВРАГИ’(dü�manlar)

КО’ШКА(kedi) – КО’ШКИ(kediler)

НОЖ(b�çak) – НОЖИ’(b�çaklar)

ЛЫ’ЖА(kaya��n bir tanesi) – ЛЫ’ЖИ(kayak)

ВРАЧ(doktor) – ВРАЧИ’(doktorlar)

ТОВА’РИЩ(arkada�) – ТОВА’РИЩИ(arkada�lar)

ДА’ЧА(yazl�k) – ДА’ЧИ(yazl�klar)

УЧЕ’БНИК(ders kitab�) – УЧЕ’БНИКИ(ders kitaplar�)

НОСО’К(çorab�n teki) – НОСКИ’(çorap)

Dikkat edin ki “-EK” ve “-OK” küçültme ekleriyle biten sözcüklerin sonuna bir bitim (yani ünlü harf) gelince ekteki “E” ve “O” harfleri dü�er, mesela, “листо’чек” – “листо’чки”(küçük yaprak), “цвето’к”-“цветки’”(çiçek) ; ama bu kural sadece ekler için geçerli, bu harfler kökün parças� oldu�u zaman asla dü�mez.

GRUP-II

1-)Bu grupta olan “A” ile biten eril sözcükler daha az, ama onlar oldukça s�k kullan�l�yor. Rus dilinde eril ço�ul �ekli için “A” ve “Ы/И” ile bitim rekabet ederler, ve sözcükleri bitimine göre bir birinden ay�rmak için bir kural yoktur. “A” harfi ile bitim sert ünsüzden sonra gelir:

ГО’РОД – ГОРОДА’ (�ehir) ПО’ЕЗД – ПОЕЗДА’ (tren)

СНЕГ – СНЕГА’ (kar) ДОМ – ДОМА’ (ev)

ВЕ’ЧЕР – ВЕЧЕРА’ (ak�am) ЛЕС – ЛЕСА’ (orman)

ЦВЕТ – ЦВЕТА’ (renk) ПА’СПОРТ – ПАСПОРТА’ (pasaport)

О’СТРОВ – ОСТРОВА’ (ada) БЕ’РЕГ – БЕРЕГА’ (k�y�)

2-)nötr cins sözcüklerde “O” yerine “A” gelir:

СЛО’ВО – СЛОВА’ (söz) ОКНО’ – О’КНА (pencere)

ЛИЦО’ – ЛИ’ЦА (yüz) ПИСЬМО’ – ПИ’СЬМА (mektup)

3-)nötr cins sözcüklerde “E”(“Ё”) yerine “Я” gelir:

ПО’ЛЕ – ПОЛЯ’ (tarla)

ЗДА’НИЕ – ЗДА’НИЯ (bina)

РУЖЬЁ’ – РУ’ЖЬЯ (tüfek)

ÖZEL OLAYLAR:

1-)“МЯ” ile biten nötr cins isimler “МЕНА” bitimi al�rlar.

И’МЯ – ИМЕНА’ (isim)

ВРЕ’МЯ – ВРЕМЕНА’ (zaman)

2-)“НИН” ile biten millet ve mezhep mensuplar� adland�ran eril sözcükler sonuna, “НИН” yerine “НЕ” bitimi al�rlar.

МУСУЛЬМА’НИН – МУСУЛЬМА’НЕ (Müslüman)

ХРИСТИА’НИН – ХРИСТИА’НЕ (H�ristiyan)

АРМЯНИ’Н – АРМЯ’НЕ (ermeni)

ЕГИПТЯ’НИН – ЕГИПТЯ’НЕ (m�s�rl�)

РОССИЯ’НИН – РОССИЯ’НЕ

ГРАЖДАНИ’Н – ГРА’ЖДАНЕ

�stisna burada “ЦЫГА’Н”(Çingene) sözcü�ü – ço�ul “ЦЫГА’НЕ”. Sadece “H” ile biten millet isimleri normal “Ы” bitimi al�yorlar: ГРУЗИ’Н – ГРУЗИ’НЫ (Gürcü) .

3-)“-ОНОК”/ “-ЁНОК” ile biten hayvan yavrular� isimleri: “-ОНОК” yerine “-АТА”, “-ЁНОК” yerine “-ЯТА” gelir:

МЕДВЕЖОНОК – МЕДВЕЖАТА(ay� yavrusu, “МЕДВЕДЬ” - ay� sözcü�ünden türeme)

КОТЁНОК – КОТЯТА(kedi yavrusu)

4-)ço�ul �ekli özel olan sözcükler:

ДРУГ – ДРУЗЬЯ (dost) СТУЛ – СТУЛЬЯ (sandalye)

ДЕРЕВО – ДЕРЕВЬЯ (a�aç) ЛИСТ – ЛИСТЬЯ (yaprak)

БРАТ – БРАТЬЯ (karde�) СЫН – СЫНОВЬЯ (o�ul)

РЕБЁНОК – ДЕТИ (çocuk) ЧЕЛОВЕК – ЛЮДИ (insan, adam)

СОСЕД – СОСЕДИ (kom�u) ЯБЛОКО – ЯБЛОКИ (elma)

ГОСПОДИН – ГОСПОДА (efendi) УХО – УШИ (kulak)

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�a Dersler-7

Rus isimlerin aç�klamas�

Tam Rus isminin 3 parças� var: ki�isel isim, baba ad� ve soy isim. Rus ki�i isimleri genelde Roma ya da Yunanistan kökenli, Slav asl� isimler oldukça az. �smin 2 �ekli kullan�l�yor: k�sa ve tam. �sim k�saltmalar� resmi olmayan ortamda kullan�l�yor, mesela, akraba ve arkada�lar aras�nda.

Baz� Rus isimlerinin tam ve k�saltm�� ekilleri

Görebildi�iniz gibi erkek isimlerinin k�saltmalar� genel olarak “A” ve “Я” ile sona eriyor, onlar di�il gibi çekim ekleri al�rlar.

Baba ad� �öyle olu�ur: erkek ad� + -ОВИЧ-ЕВИЧ (erkek için) ya da –ОВНА-ЕВНА-(Н)ИЧНА (kad�n için) eki. Kural burada böyle: ki�inin babas�n�n tam ad� “-Й” ile bitiyorsa ekin ilk harfi “E” (“Й” harfi dü�er; “Й” önceki “И” harfi ise bazen yumu�atma i�aretine dönü�ür, “E” harfi ise de�i�mez), ünsüzle bitiyorsa “O” harfi gelir. Bu ekler isimdeki vurguyu de�i�tirmezler.

Örnekler:

Алекса’ндр + -ОВИЧ = Алекса’ндрович,

Серге’й + -ЕВИЧ = Сергее’евич,

Васи’лий + -ЕВИЧ = Васи’льевич,

Бори’с + -ОВНА = Бори’совна,

Алексе’й + -ЕВНА = Алексе’евна,

Илья’ + -НИЧНА = Ильи’нична,

Ники’та + -ИЧНА = Ники’тична.

Ki�i ad� ve baba ad� beraber söylenirken sayg�l� muamele say�l�r, mesela, Лидия Ивановна, Иван Васильевич.

Ruslarda kad�n�n ve erke�in soyad� farkl� olur. Kad�n soyad�nda sonuna bir “A” gelir. Soneklerine göre iki tip soy isim var: “-ОВ/-ЕВ/-ЁВ” ile biten (kad�n için ayn�s� “-ОВА/-ЕВА/-ЁВА”) ve “–ИН/-ЫН” (kad�n için “-ИНА/-ЫНА”) ile bitenler. Birinci grup ekleri olan soyadlar� eril bir sözcükten, ikinci grup ekleri olanlar di�il bir sözcükten ileri gelmektedir.

Gramer bir biçimi olarak soyad� tamlama demektir, sonundaki ekler Türkçedeki tamlama ekine (“-n�n”) benzer. Eski Rusya da soyad� uzun süre yoktu, insan� tan�tmak için ad�na babas�n�n ad�, lakab� ya da mesle�i ekleniyordu, mesela, ИВАН КОШКИН СЫН (СЫН - o�ul) – ‘“КОШКA” lakab� ta��yan adam�n o�lu �van’, ИВАН КУЗНЕЦОВ СЫН – “demircinin o�lu �van”. Sonra bu lakablar� soy isim olarak kald�lar; adam�n tam ad� öyle yazmaya ba�lad�lar: ИВАН ПЕТРОВ СЫН КОШКИН, daha sonra bu “ПЕТРОВ СЫН” �imdiki “ПЕТРОВИЧ” oldu.

Tabi Ruslarda gösterdi�imiz ekleri olmayan yabanc� soy isim çoktur. Mesela, ukrain soyadlar�n ço�u “-ОНКО/-ЕНКО” ile biter “-ИЧ” ile sona eren soyad� büyük ihtimal Belarus (ya da ukrain).

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�a Dersler-6

8. Tan��ma ve vedala�maEn çok kullan�lan selamla�ma biçimi – ЗДРАВСТВУЙТЕ (merhaba) (“zdra’stvuyte” olarak okunur, “V” harfi okunmaz; halk a�z�nda bazen “zdras’te” olana kadar k�sal�r). Sözcük anlam� – sa�l�k dile�i, Türkçedeki “sa� ol” gibi. “sa� ol” gibi de bu emir kipinde bir fiil, o yüzden iki �ekli olabilir: “siz” (ЗДРАВСТВУЙТЕ) ve “sen” (ЗДРАВСТВУЙ).

Rusçada, Türkçedeki “iyi günler” gibi �ah�ss�z deyimler de var.

ДО’БРОЕ У’ТРО – gün ayd�n,ДО’БРЫЙ ДЕНЬ – iyi günler,ДО’БРЫЙ ВЕ’ЧЕР – iyi ak�amlar, ДО’БРОЙ (СПОКО’ЙНОЙ) НО’ЧИ – iyi geceler.�lk üçü vedala�mada kullan�lmaz. Son deyim uyumaktan önce söylenir.

Di�er selamla�ma biçimleri:

ПРИВЕТ! – Selam! (arkada� aras�nda söylenir, resmi bir yerde asla söylenmez).ЗДОРОВО! (zdaro’va) – Selam!(ЗДРАВСТВУЙТЕ gibi sa�l�k dile�i olan ve en çok erkek arkada�lar ortam�nda kullan�lan bir biçim). Vedala��rken resmi olarak “ДО СВИДАНИЯ” (da_svida’niya) denir. Deyim �ah�ss�z ve “bulu�maya kadar” demektir.

Arkada� arkada�a “ПОКА’!” ya da “ДАВА’Й!” der (son deyim halk aras�na kullan�l�r). Türkçedeki “görü�ürüz” – УВИ’ДИМСЯ – az rasgelen bir sözcük.

�ark kültüründe selam söyledikten sonra insan�n durumunu sormak gerekir: Nas�ls�n? Durumun nas�l, iyi mi? Rus kültüründe öyle bir �ey söylemek mecburiyeti yok. E�er sormak istiyorsan�z, “КАК ДЕЛА?” (kag_dila’ – “i�lerin nas�l?” - �ah�ss�z) ya da “КАК ПОЖИВАЕШЬ?” (kak pajiva’i� – “nas�l ya��yorsun?” - 2.�ah�s tekil) diyebilirsiniz.

Bir eve gelirken evdekiler size “ДОБРО’ ПОЖА’ЛОВАТЬ!” yani “Ho�geldin(iz)” söyler. “Ho� bulduk” gibi cevap Rusçada yok. Te�ekkür etmek veya bir �ey söylememek gerekiyor. Bir insanla ilk tan��mada, o ad�n� söyledikten sonra “РАД(А) ПОЗНАКОМИТЬСЯ” (ra’d(a) paznako’mitsya) ya da “ПРИЯ’ТНО ПОЗНАКО’МИТЬСЯ”(priya’tna paznako’mitsya) denir. Deyimin ikisi de “(tan��t��m�za) memnun oldum” demektir.

Birinci deyimde “РАД” sözcü�ünü erkek, “РАДА” sözcü�ünü kad�n söyler. �kinci deyim �ah�ss�z.

9. Sahiplik zamirleri

Rusçada 1. ve 2.�ah�s sahiplik zamirleri, ba�l� oldu�u sözcü�e göre eril, di�il, nötr cins ya da ço�ul �eklinde olur. 3.�ah�s zamirlerin bütün cinsler, say�lar, haller için bir �ekli var. Bütün zamirler hale göre de�i�ir. Biz �imdi sadece yal�n haline bakal�m.

Görebildi�iniz gibi 3.�ah�s eril ve nötr cins biçimleri ayn�. 1. ve 2. �ah�sta eril biçimleri ünsüzle, di�il biçimleri “A”/”YA” ile, nötr cins “E”/“YO” ile, ve ço�ul biçimleri “�” ile sona eriyor.

Sahiplik zamirleri isimle kullanmas�nda isime hiçbir ek gelmez.

Kullanma örnekleri:

МОЙ БРАТ – (benim) karde�im ТВОЙ СЫН – (senin) o�lunМОЯ СЕСТРА – k�z karde�im ТВОЯ ДОЧЬ - k�z�n МОЁ ОКНО – pencerem

ТВОЁ ДЕЛО - i�inМОИ ДЕТИ – çocuklar�m ТВОИ ДЕЛА - i�lerin НАШ ДЕДУШКА – (bizim) dedemiz

ВАШ РЕБЁНОК – (sizin) çocu�unuz НАША БАБУШКА – nenemiz ВАША КОШКА - kediniz

НАШЕ ДЕЛО - i�imiz ВАШЕ ОКНО – pencereniz НАШИ СТУДЕНТЫ - talebelerimiz

ВАШИ ДЕТИ - çocuklar�n�z ЕГО ЖЕНА - onun(erke�in) kar�s� ЕЁ МАШИНА – onun(kad�n�n) arabas�

ЕГО БРАТ - karde�i ЕЁ МУЖ - kocas�ЕГО ОДЕЯЛО - yorgan� ЕЁ ОКНО - penceresi

ЕГО ДЕТИ – çocuklar� ЕЁ КОШКИ - kedileri ИХ ДОМ – onlar�n evi(evleri) ИХ КОШКА – onlar�n kedisi(tekil)

ИХ МАШИНА - arabalar� ИХ КОШКИ – onlar�n kedileri(ço�ul)ИХ ОКНО – pencereleri

10. “A” edat�

Bu edat�n Rusçada kullan�m� çok geni�tir. “Ya”, “Peki”, “�se” yerine kullan�labilir, bazen Türkçede bir edat olmad�� yere gelebilir (kar�� ç�kma ya da ters duruma dü�me olay� varsa).

Örnekleri:

Ты кто? – Я Mexmet. А ты кто?

Sen kimsin? – Ben Mehmet. Ya sen kimsin?

Как поживаешь? – Хорошо. А ты?

Nas�ls�n? – �yiyim. Ya sen?

Я дома, а Ахмед на работе.

Ben evdeyim, Ahmet ise i�te.

Он не Ахмед, а Mexmet.

O Ahmet de�il, Mehmet.

Это не моя мама, а моя тётя.

Bu annem de�il, teyzem.

Это не наша кошка, а ваша.

Bu bizim de�il, sizin kediniz.

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�a Dersler-5

3. Basit isim cümlesi

�sim cümlesinde fiil görevini bir isim veya zamir/s�fat yapar. Rusçada böyle cümleler çok basittir. Özne yerine yal�n halinde gösterme ya da ki�i zamiri gelir (ad da olabilir), fiil yerine yal�n halinde ad, s�fat, zamir gelir. “Ben ö�renciyim” tipi cümlede fiil görevini yapan sözcük (“ö�renci”) hiç bir ek almaz için ço�ul eki hariç), ama ki�i zamirinin, Türkçeden farkl� olarak kullan�lmas� mecburen. Çünkü zamir olmasa, kimin ö�renci oldu�u hiç belli olmayacak. Ço�ul zamirleri (“МЫ”, “ВЫ”, “ОНИ”) yan�nda isim de ço�ul oluyor.

Örnek:Я СТУДЕ’НТ. Ben ö�renciyim.Я РАБОЧИЙ. Ben i�çiyim.МЫ СТУДЕНТЫ. Biz ö�renciyiz.ОНИ СТУДЕНТЫ. Onlar ö�rencidirler.

1, 2, 3.�ah�s tekil kullan�rken bahsetti�iniz ki�inin erkek veya kad�n oldu�unu belirtmek ve ilgili sözcük biçimleri kullanmak önemli.

Örnek:ОН СТУДЕНТ. O (erkek) ö�rencidir.ОНА СТУДЕ’НТКА. O (k�z) ö�rencidir.Я СТУДЕНТ. Ben ö�renciyim (erkek söylüyor).ТЫ СТУДЕНТКА. Sen ö�rencisin (kad�na söyleniyor).

Meslek isimleri. Baz� meslek isimlerinde hem eril, hem di�il �ekli oluyor. Burada problem yok. Mesela: “ПЕРЕВОДЧИК”(erkek) ve “ПЕРЕВОДЧИЦА” (kad�n) - tercüman; “ПОЭТ”(erkek) ve “ПОЭТЕССА”(kad�n) - �air. Baz� meslek isimlerinin di�il ya da eril �ekli yoktur, çünkü eskiden beri erkekler (kad�nlar) bu i�i yapm�yordu. Mesela: “ВРАЧ” – doktor (sadece eril �ekli), “ШВЕЯ” – terzi, tekstil i�çisi di�il �ekli). Ama di�il biçimi olmayan meslek adlar� daha fazla.�sim cümlesinde kad�na kar�� böyle bir meslek ad� kullan�rken o her zaman eril kal�yor, onu belirten sözcükler de (s�fat, iyelik zamiri filan) eril kullan�l�r, ama kar��s�ndaki ki�i zamiri (veya geçmi� zaman�nda fiil) di�il olur.

Örnek:ОН ВРАЧ. O (erkek) doktor.ОНА ВРАЧ. O (kad�n) doktor.ОНА ПО’ВАР. O (kad�n) a�ç�d�r.ОНА УЧИ’ТЕЛЬНИЦА. O (kad�n) ö�retmen.

ОН ХОРОШИЙ ВРАЧ. – O iyi bir doktor.(s�fat eril �ekilde)

ОНА ХОРОШИЙ ВРАЧ. – O iyi bir doktor.(s�fat eril �ekilde, ama ki�i zamiri di�il, doktorun kad�n oldu�unu gösteriyor)

ВРАЧ ПРИШЕЛ. – Doktor geldi.(isim de, fiil de erildir)

ВРАЧ ПРИШЛА. – Doktor geldi.(meslek ad� erildir, ama fiil di�il �ekilde ve gelenin kad�n oldu�unu belirtiyor)

4. Soru cümlesi

Rusçada soru sormak için bir soru edat� yok. Cümle ayn�, olumlu �ekilde oldu�u gibi kal�yor, yaz�da sonuna mecbur olarak soru i�areti gelir, telaffuzda soru oldu�u ses tonu de�i�mesiyle anla��l�r (cümlenin sonunda ses yükselir ve hemen dü�er).

Örnek:ОН ПОВАР? O a�ç� m�?ТЫ СТУДЕНТ? Sen ö�renci misin? (erke�e soru)ТЫ СТУДЕНТКА? Sen ö�renci misin? (kad�na soru)ДА, Я СТУДЕНТ. Evet, ben ö�renciyim. (erke�in cevab�)ДА, Я СТУДЕНТКА. Evet, ben ö�renciyim. (kad�n�n cevab�)

5. Olumsuz cümle

Olumsuz biçimi, sözcü�ün önüne “НЕ” (“de�il”) edat�n�n gelmesiyle olu�ur, ba�ka hiç bir sözcük de�i�mez. Edat vurgusuzdur, “ni” olarak okunur. Fiil, s�fat, ad filan için edat ayn�.

Örnek:Я СТУДЕНТ. - Ben ö�renciyim.Я НЕ СТУДЕНТ. – Ben ö�renci de�ilim.ВЫ НЕ СТУДЕНТ? – Ö�renci de�il misiniz?

6. “ЭТО” i�aret zamiri ile cümleler

“Bu” anlam�n� ta��yan zamir “bu masad�r” tipindeki cümlelerde kullan�l�r. Rusçada gösterme durumunda “o” gibi zamirler kullan�lmaz. Bir �eyin konu�andan uzak ya da yak�n oldu�unu göstermek gerekiyorsa, “ТАМ” (orada) ve “ЗДЕСЬ” (burada) sözcükleri var. Bu tip cümlede ne zamire ne adlara bir ek gelir. Ad tekil veya ço�ul kullan�labilir.

Örnekler:ЭТО СТОЛ. Bu masad�r.ЭТО Я. Bu benim. ЭТО АХМЕД. Bu Ahmet. ЭТО МАГАЗИН. Bu ma�aza (bakkal, dükkan).ЭТО КОШКА. Bu kedi.ЭТО КОШКИ. Bu kediler.ЭТО КОМНАТА. ЗДЕСЬ СТОЛ, ТАМ КРОВАТЬ. Bu oda. Burada masa, orda karyola (var).

7. Soru zamirleri

Yukar�daki iki tip cümle soru zamirleriyle kullanmak mümkün. Rusçada onlar çok çe�itli, biz �imdi ancak birkaç tane kullanmaya bakar�z.

КТО? – Kim?ЧТО? – Ne?КАК? – Nas�l?ГДЕ? – Nerede?КУДА’? – Nereye?ОТКУ’ДА? – Nereden?ПОЧЕМУ’? – Neden?

Örnek:КТО ЭТО?/ЭТО КТО? – Bu kimdir?ЧТО ЭТО (ТАКО’Е)? – Bu nedir? ГДЕ ПРЕПОДАВА’ТЕЛЬ? – Ö�retmen nerde?ТЫ (СЕЙЧА’С) ГДЕ? – Sen (�imdi) nerdesin?

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�a Dersler-4

1. Cinsiyet kategorisi

Rusçan�n Türkçeden en büyük fark�, Rusçada cinsiyet kategorisinin var oldu�u. Türk dillerinde konu�anlar için böyle kategori oldukça zor anla��l�yor: çünkü Türkçede öyle bir �ey yok. Bütün sözcükler (canl� varl�klar�n ya da cans�z nesnelerin adlar�) di�il, eril yada nötr cins olur; buna göre çekinme oldu�u zaman ekleri de de�i�ir. Adlar için cinsiyet sürekli bir özellik, sözcük ço�ul �eklinde oldu�u zaman cinsiyeti de�i�miyor. Di�er sözcük türlerinde (s�fat, zamir) her cinsiyet için sözcü�ün bir biçimi var (ve buna ek olarak bir biçimi ço�ul için var). Baz� sözcükler sadece ço�ul �eklinde kullan�l�yor. Onlar�n cinsiyeti belirtmek imkans�z. Çok az rast gelen adlar genel cins olur; bu demek ki onlar hem kad�na hem erke�e kar�� kullan�labilir.

Cinsiyetler sistemi ya da onun kal�nt�lar� bütün Hint-Avrupa dillerinde var; mesela, �ngilizcede 3.�ah�s zamirin 3 �ekli var: He (erkek için), She (kad�n için) ve �t (nötr cins için). Arapçada bu sistem çok güçlü.

Cinsiyetlerin resmi belirtileri (yal�n halinde)

Rusçada ço�u sözcüklerin cinsiyeti yal�n halindeki �ekli bitimi ile kolayca tespit edilebilir. Sadece canl� varl�klar� ifade eden sözcükler için cinsiyet kategorisinin fiziksel bir anlam� vard�r; di�er kelimeler için cinsiyet – biçimsel bir belirti.

Di�il belirtisi – “А”, “Я”, “ЬЯ”, “ИЯ” harfleri ile bitim.

Örnekler:

КО’ШКА – di�i kedi СТАТЬЯ’ – makale, yaz� ЖЕНА’ - kar�, e�

ФАМИ’ЛИЯ - soyad� СЕСТРА’ – k�z karde� ТУРЦИЯ - Türkiye

ТЁ’ТЯ – teyze ya da hala РОССИЯ - Rusya

КНИ’ГА – kitap ЗЕМЛЯ’ – yer, toprak

Eril belirtisi – ünsüz veya “Й” ile bitim.

Örnekler:

КОТ – erkek kedi СТОЛ - masa БРАТ – erkek karde�

МУЗЕ’Й - müze МУЖ – koca КРАЙ – diyar, kenar

Canl� erkek varl�klar� belirten ama di�il gibi sona eren (yani “A” ve “Я” ile) bir grup eril sözcük var. Mesela, МУЖЧИ’НА – erkek, ДЕ’ДУШКА – dede, ДЯ’ДЯ - amca ya da day�. Baz� erkek isimleri ve isim k�saltmalar� da bu grupta bulunuyor: ВА’НЯ – �van’�n k�saltt�r�lm��, НИКИ’ТА. Bu grup sözcükler çekinmede di�il gibi ek al�r, ama s�fatlarla, zamirlerle, ortaçlarla filan beraber kullan�rken uyum eril tipinde oluyor s�fat filan eril biçimde kullan�l�yor.

Nötr cins belirtisi – “O” ve “E” ile bitim, bunlar hariç bu grupta “МЯ” ve “ИЕ” (“ЬЁ”) bitimlerle kar��la�abilirsiniz. Örnekler:

МО’РЕ – deniz ЗДА’НИЕ – bina

О’ЗЕРО – göl ПЛА’МЯ – alev

НЕ’БО – gök РУЖЬЁ’ - tüfek

И’МЯ - isim ВРЕ’МЯ - zaman

Bu sözcükler hariç nötr cins olan daha birkaç yabanc� sözcük var:

ИНТЕРВЬЮ - demeç МЕНЮ - mönü

ЖЮРИ - jüri ТАКСИ – taksi

Bunlar hariç yumu�atma i�areti ile biten sözcük grubu var.Bu gruptaki kelimeler ya eril ya da di�il olabilir.Bu grupta eril olan sözcükler:

I-)“Do�al”, “gerçek” erkekleri ifade eden sözcükler

ГОСТЬ - misafir ВОДИТЕЛЬ - �oför

ЦАРЬ - çar КОРОЛЬ - kral

УЧИТЕЛЬ – ö�retmen ПИСАТЕЛЬ – yazar

(“-ТЕЛЬ” ekiyle biten bütün sözcükler erildir, ekin anlam� – bir �ey yapan, Türkçedeki “-�c�” gibi)

II-)ay isimleri

ЯНВАРЬ – ocak ФЕВРАЛЬ – �ubat v.s.

Bu grupta kesin di�il olan sözcükler:

I-)“Do�al” kad�nlar� ifade eden sözcükler

МАТЬ – anne ДОЧЬ – k�z Çocu�u

II-)“-ЗНЬ”, “-СТЬ”, “-СЬ” ekleriyle biten sözcükler

ЖИЗНЬ – ya�am, hayat НОВОСТЬ - haber

ПОДПИСЬ – imza БОЛЕЗНЬ – hastal�k

Biçimsel olarak bu gruptaki di�il ve eril sözcükleri bir birinden ay�rmak imkans�z, ancak kullan�ma göre, yan�ndaki sözcüklere göre belli olur. Yukar�da konu�tu�umuz olaylar hariç di�er sözcükleri ezberlemek laz�m.

Genel cins sözcükleri ço�unlukla “A” ya da “Я” ile biter:

ЗАДИ’РА, ЗАБИЯ’КА – kavgac�,

ЗАНУ’ДА – s�k�c� bir adam,

ЗАСО’НЯ – uzun uyuyan, uyumay� çok seven,

СИРОТА’ – kimsesiz, öksüz. “СИРОТА” hariç bunlar çok az kullan�lmaktad�r.

Rusçada hep ço�ul kalan sözcükleri de var:

ШТАНЫ’, БРЮ’КИ – pantolon,

НО’ЖНИЦЫ – makas,

KАНИ’КУЛЫ – tatiller (okulda).

Sonekleri ço�ulun ekleri gibi olur (“И”, “Ы”).

Cinsiyet kategorisi a�a��daki sözcük türlerinde var:

adlar,

s�fatlar,

zamirler,

s�ra say� sözcükleri ve “bir” sözcü�ü,

fiilin geçmi� zaman�,

s�fatfiil, ortaç. Rus dilinde isim ve onu belirten sözcükleri cinsiyet, say� ve hal olarak bir birine uymak zorunda. �u anda sadece cinsiyet olarak baz� uyum olaylar�na bakal�m. Uyum a�a��daki sözcük türleri aras�nda olur:

- isim ve s�fat (ortaç),

- isim ve zamir,

- isim ve s�ra say�lar�,

- isim ve “bir” say� sözcü�ü,

- isim/ki�i zamiri ve k�sa s�fat/ortaç,

- isim/ki�i zamiri ve geçmi� zaman�nda fiil.

2. Ki�i zamirleri, yal�n hali

Я (ya)- ben;

ТЫ (t�) – sen;

ОН (on), ОНА(ana’), ОНО(ano’) – o;

МЫ (m�) – biz;

ВЫ (v�) – siz;

ОНИ (ani’) – onlar.

3.�ah�s tekilde 3 biçim var: “ОН” eril için, “ОНА” di�il için, “ОНО” nötr cins için. Di�er ki�i zamirleri hem kad�na hem de erke�e kar�� kullan�labilir. “ВЫ” zamiri ayni zamanda birkaç insan için de, bir insan için de kar�� kullan�l�yor (Türkçede oldu�u gibi sayg� göstermek için).

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�a Dersler-3

Aç�klama 3. Tonlu ve tonsuz harfleri

Rusçada 6 çift tonlu-tonsuz ünsüz var. Bunlar: В – Ф,Д – Т,Г – К,Ж – Ш,Б – П,З – С. Yaz�l�� ve okunu�ta bir birinin yerine gelebilir. Mesela, “C” yaz�l�yor, “З” okunuyor, ya da tersine “З” yaz�l�yor, “C” okunuyor. Okunu� �ekli, harfin sözün içinde zay�f ya da güçlü durumunda oldu�una ba�l�.

Ünsüz için güçlü durum: �ki sesli aras�nda.2. Sessizden sonra sesli harf geliyorsa.

Ünsüz için zay�f durum: 1.Ünlüden sonra ünsüzden önce.Sözün ba�lang�c�nda ünsüzden önce.Sözün bitiminde.

Güçlü durumda iken sessiz oldu�u gibi okunur. Zay�f durumda iken de�i�ebilir. En çok kar��la��lan olay – zay�f durumda olan tonlu tonsuz oluyor. Tabi ki tersine de olabilir. �imdi en s�k görünen olaylara bakal�m.

1. Sözcük bitiminde tonlu ünsüzün sa��r olmas�.

Örnek: ГОРОД – go’rat (�ehir),ЗУБ – zup (di�). Türkçede ayn� olay çok geni�tir ve imlaya bile girmi�: arap – arab�, Ahmet – Ahmet’e. Rusçan�n fark� ki ünsüz yaz�da tonlu kal�yor, sadece okunu�ta de�i�iyor. Sertlik ya da yumu�atma i�aretleri bu olaya hiç etkilemiyor.

Örnek: ЦЕРКОВЬ – tserkaf’.Tek farkl� de�i�en sözcük – “БОГ” (tanr�), “boh” olarak okunur.

2. �ki ya da daha çok ünsüz arda arda geldi�inde. Birinci harf tonlu ya da tonsuz olarak okunur, ikinci harfe ba�l�d�r. O tonlu ise ilk harf tonsuzken tonlu olarak okunur. O tonsuz ise önceki tonlu sa��rla��yor.

Örnekler: СДЕЛАТЬ – zdelat’ (yapmak),ВСТАТЬ - fstat’ (kalkmak),СКАЗКА – skaska (masal),ОШИБКА – a�ipka (hata),УЛЬЯНОВСК – ul’yanafsk (bir �ehrin ad�). Bu olay bazi ön ekler ve öntak�lar okunu�una ve yaz�l�m�na etkiliyor. Mesela, “БЕЗ-” (-s�z), “РАЗ-” ve “ИЗ-” (-dan) ön eklerinin son “З” harfi sözcü�ün ilk harfine göre “C” harfine dönü�ebilir.

БЕЗЗАКОНИЕ – bezzakoniye (yolsuzluk),

БЕСПОРЯДОК – besparyadak (düzensizlik),

ИЗДАЛЕКА – izdaleka (uzaktan),

ИСПРАВИТЬ – ispravit’ (düzeltmek),

РАССТАТЬСЯ – rasstat’sya (ayr�lmak),

РАЗГОВОР – razgavor (konu�ma).

Bu iki ön ek de�i�iklikleri imlada iz b�rakt�. Di�er bir ek, “C-” (fiillerin tamamlanm�� eklinin i�areti) yaz�da de�i�mez, ama hem “z” hem “s” olarak telaffuz edilebilir.

Örnek: СДЕЛАТЬ – zdelat’ (yapmak),СХОДИТЬ – shadit’ (gidip gelmek).

“Р”, “М”, “Н”, “Л” harfleri tonlu olmakla beraber ne yaz�l�m ne okunu� �ekline etkiliyor. Mesela, bu harflerin birinden önce tonlu geliyorsa tonlu kal�r, tonsuz geliyorsa tonsuz kal�r. Sözcü�ün ilk harfinin tonlu/tonsuz olmas� ön tak�ya da etkiler.

В ДОМ – v dom (ev içine),В ТЮРЬМУ – f tyur’mu (hapishaneye),ИЗ ДОМА – iz doma (evden),ИЗ ТЮРЬМЫ – is tyur’m� (hapishanaden).

Aç�klama 4. Vurgusuz ünlüler

Rusçada üstüne vurgu olmayan “O”, “E”, “Я” harflerinin telaffuzu net de�ildir. Vurgusuz durumda “O” harfi “a” ve “o” aras�nda k�sa belirsiz bir sese dönü�üyor. Okunu� yazarken bu sesi “a” olarak yazaca��m, ama “O”dan farkl�d�r. Moskoval�lar bu sesi tam bir “a” olarak söyler, Ural ve Volga bölgesindeki insanlar onu “o”ya daha yak�n telaffuz eder. Ama kurallara göre vurgusuz “O” sadece sözcü�ün ilk harfi iken tam “a” olarak okunur.

Örnekler: ОКНО’– akno (pencere),СОБА’КА – sabaka (köpek),ГО’РОД – gorat (�ehir). Vurgusuz “Я” harfi “i” olarak telaffuz edilir. Vurgusuz “E” harfi “i” ve “e” aras�nda bir ses, ama “i”den farkl�d�r. Onu “i” olarak yazaca��m.

Örnekler:РЕКА’ – rika (nehir), ТЫ’СЯЧА – t�siça (bin). Ama sözcü�ün son harfi olarak “Я” oldu�u gibi okunur.

КА’ТЯ – katya (k�z ismi),ВСТРЕЧА’ТЬСЯ – fstriçatsya (bulu�mak). “У”, “Ы”, “Э”, “Ю”, “А”, “И” harflerin okunu�una vurgu etkilemiyor.

Aç�klama 5. Baz� harflerin ve harf bile�imlerin okumas�

“Л” harfi rusçada sert ve yumu�ak olur. Sözcü�ün sonunda tek ba��na her zaman sert okunmas� �artt�r (örne�in, “mal”, “al”, “kald�rmak” sözcü�ündeki gibi), ondan önce “И”, “Е”, “Ё”, “Я” gibi yumu�ak harfleri geliyorsa bile “Л” sert kal�r. Rusçadan örnekler:

ВСТАЛ – fstal (kalkt�),

ХОДИЛ – hadi’l (yürüyordu),

СЕЛ – sel (oturdu),

ПРИШЁЛ – pri�o’l (geldi).

“Л”nin yumu�ak oldu�unu göstermek laz�msa pe�ine yumu�atma i�aretini koyuyorlar:

ШАЛЬ – �al’ (�al),

ЦЕЛЬ – tsel’ (amaç),

СЕЛЬ – sel’ (sel).

“Л”den sonra “И”, “Е”, “Ё”, “Я”, “Ю” harfleri geliyorsa yumu�uyor.

ПОЛЯ – palya’ (tarlalar), ama САЛАТ – sala’t (salata);

ЛЮБЛЮ – lyublu’ (seviyorum), ama ЛУЧШЕ – lu’ç�e (daha iyi);

МИЛИЦИЯ – mili’ts�ya (milis), ama ЛЫЖИ – l�’j� (kayak). Rus dilinde Türkçedeki “C” sesi yok, onun yerine pe� pe�e “Д” ve “Ж” harflerini yazarlar.

“X” harfi çok belirgin bir nefes gibi, ama içinde h�r�lt� yok. Onu yutmak olmaz.

Baz� harf bile�imlerinin okumas�:

ЧН [�n] – КОНЕЧНО (kane’�na – tabi ki), СКУЧНО (sku’�na - s�k�c�), ama bütün benzer sözcükler için bu geçerli de�il, mesela, “МОЛОЧНЫЙ” (sütlü) sözcü�ündeki “çn” olarak okunur.

ЧТ [�t] – “ЧТО” (�to? – ne?) sözcü�ündeki ve ondan türemi� sözcüklerde, “НЕЧТО” (ne’çta - tan�mad�k bir �ey) hariç.

СШ, ЗШ [��] – ВЫСШИЙ (v�’��y – (en)yüksek), НИЗШИЙ (ni’��y – (en)a�a��daki).

СЖ, ЗЖ [jj] – СЖАТЬ (jjat’ – k�smak, s�kmak), РАЗЖАТЬ (rajja’t’ – açmak, b�rakmak).

СЧ, ЗЧ [�’�’] – СЧИТАТЬ (�’ita’t’ – saymak, zannetmek), СЧАСТЬЕ (�’as’t’ye - mutluluk).

ГК [hk] – ЛЁГКИЙ (lyo’hkiy) ve ЛЕГКО (lehko’)(hafif, kolay) sözcüklerde

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�a Dersler-2

Vurgu,bir hecenin sesle uzatmas�d�r. Rusçada sözcük tan�mak için çok önemli. Rusçada vurgunun bir kural� yok, sözcü�ü vurgusuyla beraber ezberlemek gerekiyor. Bazen ayn� sözcükte bile çekimlenme sürecinde vurgu de�i�ebilir. Sonralar� için bir heceden fazla içeren Rus sözcüklerinde vurguyu yukar�da t�rnak i�areti olarak gösterece�iz. Ayn� i�aretle (okunu�ta) ünsüzün yumu�amas�n� gösterece�im, dikkat edin, vurgu i�areti ünlüden sonra (ve demek ki önceki ünlü vurgulu), yumu�ama i�areti ünsüzden sonra olur. Not: bir sözcükte “Ё” harfi varsa, vurgu her zaman onun üstünde.

Aç�klama 1. “Я”, “Ю”, “Е”, “Ё” harfleri, sertlik ve yumu�atma i�aretleri

Rus alfabesinin içinde 33 harf var. Onlar�n ikisi sertlik ve yumu�atma i�aretleri, tek ba��na bunlar�n bir sesi yok, önceki ünsüz harfin yumu�ak ya da sert oldu�unu gösteriyor. 10 ünlü ve 21 ünsüz harf var.

Ünlülerden (А, О, И, Э, Ы, У, Я, Ю, Е, Ё) 4 harf çift seslidir: Я, Ю, Е, Ё. Onlar�n ilk sesi “Y”. Sözün ba��nda, ünlüden, yumu�atma ve sertlik i�aretlerinden sonra onlar iki ses olarak okunuyor. Sözün içinde ya da bitiminde ünsüzden sonra “Я” yumu�ak bir “A” olarak okunur, “istiklal” sözcü�ündeki gibi. Ünsüz ve “Я” aras�nda hiç ara yoktur.(Mesela, “Antalya” sözcü�ü içinde “L”den sonra, ünsüzün yumu�amas� yüzünden bahsetti�im ara var, ama imla kurallar�na göre aran�n oldu�u göstermek gerekiyorsa “ЬЯ” yoksa “ИЯ” yazar�z). Di�er üç harf ayn�, böyle durumlarda biti�ik hiç aral�ks�z okunur. Ünsüzden sonra “Е” ve “Ё” Rusçan�n özgün harfleri. “Ё” harfi Türkçedeki “Ö” harfine hiç benzemiyor, telaffuzunda asla dudak hareketi yok. Türkçeden en yak�n örnek – “yemek” sözcü�ünde birinci ve ikinci “e”, ya da “söyle”deki “e” . “Ю” harfi de “Ü” harfinden farkl� olarak dudaks�z söylenir.

Örnekler:

ЯБЛОКО (ya’blako) - elma

ЯСНО (ya’sna) – belli,

ИСТОРИЯ (isto’riya) - tarih,

КАЛЬЯН (kalya’n) – nargile.

Burada “Я” tam iki harf olarak söylenir: “Y” ve “A”.

МЯСО (mya’so) – et,

KАТЯ (ka’tya) – bir k�z ismi.Burada “Я” yumu�ak bir “A” �eklinde söylenir.

НЕТ (nyet) – hay�r, yok,

ЛЕС (lyes) – orman,

CООБЩЕНИЕ (saap�e’niye) – mesaj (birinci “e” tek sesli, ikinci çift sesli).

ЁЖ (yo�) – kirpi,БЬЁТ (byot) – vuruyor.Burda “Ё” iki sesli.

МЁРЗНУТЬ (myo’rznut’) – ü�ümek.Burada biti�ik ve tek sesli söylenir.

ВЬЮГА (vyu’ga) – tipi,ЮГ (yuk) – güney.

КАТЮША (katyu’�a) – füze ismi, ayn� zamanda k�z isminin k�saltmas�.

Aç�klama 2. “Ж”, “Ш”, “Ц”, “Ч”, “Щ” harfleri

Rusçada “Ж”, “Ш”, “Ц” harfleri her zaman sert. “И”, “Е”, “Ё” harfleri onlarla beraber gelirse “Ы”, “Э”, “О” olarak okunur. “Ж”, “Ч” ve “Ш”den sonra “Ы” harfinin yaz�lmas� yasakt�r, “И” yazmak gerekiyor. “Ш” ve “ШЬ” ayn� okunur (sert). “Ч” harfi, “Щ” harfi gibi her zaman yumu�akt�r. “ЧЭ”, “ЧЫ”, “ЩЭ”, “ЩЫ” gibi yazmas�n� asla göremezsiniz. “ЧА” ve “ЩА” “A” ile yaz�l�r, ama “Я” var gibi okunur (“Я” ile yazmas� yasak).

Örnekler:

ЖИЗНЬ (j�zn’) – ya�am,

ШИРОКИЙ (��ro’kiy) – geni�,

ЦИРК (ts�rk) – sirk,

ЖЕЛАНИЕ (jela’niye) – istek,

ШЕЯ (�e’ya) – boyun,

ЦЕРКОВЬ (tse’rkaf’) – kilise,

ЖЁЛТЫЙ (jo’lt�y) – sar�,

ПРИШЁЛ (pri�o’l) – geldi,

ЧИСТЫЙ (çi’st�y) – temiz.

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�a Dersler-1

Rusça sessiz harfler iki gruba ayr�l�rlar: sert ve yumu�ak.Sert sessizler а,у, о, ы, ь harfleri önünde bulunurlar.(istisnalar: ч, щ daima yumu�akt�r.) Sert sessizler Türkçedeki kar��tlar� gibi okunurlar. Yumu�ak sessizler я, ю, е, ё, ь, и önünde bulunurlar. (istisnalar: щ, ж, ц daima serttir.) Rusçada kelimelerin okunu�u Türkçemize azda olsa benzer. Ama Türkçemizdeki gibi tam anlam� ile yaz�l�p okunmaz. Rusçada vurgulamalar önemlidir. Konu�urken ses tonu çok önemlidir. Vurgunun oldu�u harf biraz daha bast�r�larak ve üzerinde durularak okunur. Yukar�daki Rusça alfabe tablosunda görece�iniz ‘ь’ yumu�atma i�aretidir. Tek ba��na bir harf de�ildir. Sadece kendinden önce gelen harfin yumu�ak okunmas�n� sa�lar. Ayn� �ekilde ‘ъ’ sertle�tirme i�aretidir. Tek ba��na kullan�lmaz ve harf olarak okunmaz. Kendinden öncekinin sert okunmas�n� sa�lar. Seslerin ço�unun Türkçede net kar��l�klar� vard�r.E�er kelimeyi bir harf veya ses tonu ile yanl�� söylerseniz anlam� oldu�u gibi de�i�ir,en çok buna dikkat etmek laz�m.

1-)Rusçada ‘c’ harfi olmad��ndan bu sesi ç�karabilmek için «дж» harflerini beraber okumak gerekir. Bu iki harf yan yana gelince bize ‘c’ sesini verir. Bu harfle ilgili örnek; Азербайджан :Azerbaycan

2-) Rusçada ‘е’harfi bir kaç farkl� �ekilde telaffuz edilebilir. A�a��daki örneklerde görüldü�ü gibi ‘е’harfi kelimenin ba��nda (ye) olarak telaffuz edilmi� ama kelimenin ortas�nda [e] olarak okunmu�tur. ‘е’ harfinin kelime ba�lar�nda [ye] olarak telaffuz edildi�ini söylemek mümkündür. �ki sessiz harf aras�nda kald�� zamanlarda ise [e] olarak telaffuz edilebilir ama, bunun içinde baz� istisnalar hariç kesin bir kural yoktur.Египет (yigipet) Нет (niyet)Yukar�daki kelimede ise kelime içinde tek sesli harf olarak geçen ‘е’ harfi [ye] olarak telaffuz edilmektedir.

Подьезд (pad’yes) съезд (s’yez)

Yukar�da verilen kelimelerde görüldü�ü gibi sertle�tirme ve yumu�atma i�aretinden sonra gelen ‘е’ harfi [ye] olarak telaffuz edilebilir.

меня (minya) её (yiyo)‘

е’ harfinin bir ba�ka telaffuz �ekli ise yukar�da görüldü�ü gibi [i] ve ya [yi] olarak okunmas�d�r. Bunun için her hangi bir kural yoktur.

3-) ‘в’ harfi Rusça’da a�a��daki örneklerde görüldü�ü üzere bazen [f] olarak telaffuz edilebilir.

Всегда (fsigda) Встарь (fstar) 4-) ‘г’ harfi

Rusça’da bazen iki ‘о’ harfi aras�nda bazen de ‘е’ ve ‘о’ harfleri aras�nda istisnai olarak [v] olarak okunur. Ve bunun kesin bir kural� yoktur.

сегодня (sivodenya) его (yivo)

5-) ‘сч’ harflerinin yan yana gelmesiyle [�] sesi ç�kar.A�a��daki kelimeleri inceleyin.

счастье (�’ast’y�) счёт (�’yot)

6-) ‘о’ harfi ise sadece vurgusu oldu�u zaman [o] olarak okunmas�d�r, vurgusuz oldu�u yerlerde ‘o’ harfi her zaman [a] olarak telaffuz edilir. A�a��daki örnekleri inceleyin;

Моросить (marasit) Моча (maça)

CÜMLE KURULUMU

TELEFFUZ ÇALI�MASI

Да(da)-evet Нет(niyet)-hay�r Дом(dom)-ev Там(tam)-orada Тут(tut)-burada Вот(vot)-i�te Машина(ma�ina)-araba Он(on)-o Йогурт(yogurt)-yo�urt Роза(roza)- gül Зонт(zont)-�emsiye Эта(eta)-bu Стол (stol)- masa

CÜMLELER

Вот дом (vot dom)-i�te ev ,Машина там (ma�ina tam)-araba orada ,Йогурт тут (yogurt tut)-yo�urt burada

Он там (on tam)-o burada ,Эта зонт (eta zont) bu �emsiye ,Вот он (vot on)-i�te o

Daha öncede belirtildi�i gibi Rusçada ses tonu çok önemlidir,çünkü ses tonuna göre cümlenin anlam� de�i�ir.Soru cümlelerini kelimelerin yerlerini de�i�tirmeden,sadece soru vurgusunu kullanarak çok kolay �ekilde olu�turabiliriz.A�a��daki örne�i inceleyelim;

OLUMLU CÜMLE OLUMSUZ CÜMLE

Машина там (ma�ina tam)-araba orada Машина там ?(ma�ina tam)-araba orada m� ?

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z

Rus�ada Zaman

RUSÇADA SAAT�N SÖYLENMES�

Rusça’da saatin söyleni�i güç gibi görünse de bir iki basit kural� akl�n�za yazd�ktan sonra asl�nda çok da zor olmad��n�n fark�na varacaks�n�z.

I-Saat ba�lar� �öyle söylenir;

Rusça’da, 24 saatlik sistem kullan�labildi�i gibi, 12 saatlik sistem de kullan�lmaktad�r. Bu durumda saatin hangi zaman dilimine ait oldu�unu belirten, утра (sabah), дня (gündüz), ночи (gece), вечера (ak�am) kelimeleriyle, söylenen saatin günün hangi diliminde bulundu�unu anl�yoruz.
Saat bir için iki ifade vard�r: “час” ya da “один час” kar��l�klar�n�n her ikisi de do�rudur. Saat 2,3,4’ün sonuna “часа” gelirken, 5 ile 12 aras�nda “часов”dur.
Ровно ise, bizde de kullan�lan �ekliyle “saat tam...” demektir.

II- Geçe ve kalan�n söyleni�i

A�a��daki tabloda da görece�iniz gibi buçu�a kadar ve buçuktan sonras� farkl� söylenmektedir: Buçu�a kadarki k�s�mda, bir sonraki saatten (5 geçe için) be� dakika al�nm�� gibi bir mant�k güdülmektedir. Buçuktan sonras� için ise, bir sonraki saatten �u kadar dakika eksik denmektedir.

Buradan hareketle �öyle bir kullan�m mevcuttur: Saat 1 ile 2 aras� adland�r�l�rken второй час ikinci saat denir. Ayn� �ekilde 2 ile 3 aras� третий час üçüncü saat…vb. �eklinde devam eder.

Buçuktan öncesi için geçen dakikalar + минут а / мин у ты/ минут + bir sonraki saat(ismin –in halinde) formülünü uyguluyoruz.

Buçuktan sonras� için ise без + kalan dakikalar +( минут/ мин у ты ) + bir sonraki saat(yal�n halde) formülünü uyguluyoruz. 15 kalalarda ise bizdeki gibi çeyrek laf�n� da kullanabiliyoruz ve без четверти diyoruz.

Buçuktan öncesinde bir sonraki saati, ismin –in haline belirtiyoruz (ismin halleri dersinde detayl� bilgi bulacaks�n�z), первого, второго, третьего, четвёртого, пятого …vb.

Buçuktan sonras� için, hangi saatten eksik isek, yani bir sonraki saat hangisi ise onu yal�n halinde kullan�l�yoruz: час, два, три gibi…

Geçen dakikalar için ise 5,10,15…vb. için минут, 1 ve 21 için минута, 2,3,4,22,23,24 için мин у ты kullan�l�r. 30larda ise полов и на denir. 15 geçelerde de четверть de kullan�labilir.

Örnek: четверть девя того (8:15) , двадцать две мин у ты десятого (9:22), полов и на пятого (4:30)

2:05	2 часа 5 минут	5 минут третьего
2:10	2 часа 10 минут	10 минут третьего
2:15	2 часа 15 минут	15 минут третьего
2:20	2 часа 20 минут	20 минут третьего
2:25	2 часа 25 минут	25 минут третьего
2:30	2 часа 30 минут	полтретьего
2:35	2 часа 35 минут	без двадцати пяти три
2:40	2 часа 40 минут	без двадцати три
2:45	2 часа 45 минут	без пятнадцати три / без четверти три
2:50	2 часа 50 минут	без десяти три
2:55	2 часа 55 минут	без пяти три

III- Saat �u �ekillerde sorulur

A�a��da saatin kaç �ekilde sorulabilece�i ile ilgili kal�plar bulacaks�n�z: -Который час?

Saat kaç?	Который час?
Saat kaç? ( konu�ma dili )	Сколько времени ?
Affedersiniz,saat kaç söyler misiniz?	Извините, вы не (под)скажете, сколько времени?
Affedersiniz saat kaç acaba?	Извините, вы время не (под)скажете?
Affedersiniz saati söyleyebilir misiniz?	Извините, вы не (под)скажете, который час?

RUSÇADA GÜN,HAFTA,AY,MEVS�M,YIL

Üye Olman�z Halinde Yorum Yazabilirsiniz

Üye Olmak �çin

Üyemizseniz Lütfen Giri� Yap�n�z